3.4. Niedopuszczalność odwołania oświadczenia procesowego

Odwołanie oświadczenia procesowego może być zbędne, niemożliwealbo niedopuszczalne. W pierwszym przypadku skutek, którego udaremnieniejest celem cofnięcia oświadczenia, i tak by nie nastąpił; w drugimprzypadku skutek już nastąpił i ma on charakter nieodwracalny; w trzecimprzypadku udaremnienie skutku oświadczenia procesowego wykluczająprzepisy prawa albo jest uznawane z innych powodów za zabronione.Odwołanie oświadczenia jest zbędne, gdy nie wywołuje ono skutkówprawnych, a więc gdy jest ono nieważne. Zbędne jest więc np. cofnięcieoświadczenia, które zostało złożone przed lub po upływie czasu przewidzianegodla jego złożenia.

Odwołanie oświadczenia jest niemożliwe (niewykonalne), gdy w wynikujego złożenia powstał stan nieodwracalny (gdy wywołało ono nieodwracalneskutki prawne). Reakcją organu na oświadczenie woli strony jestpodjęcie rozstrzygnięcia procesowego. Ponieważ takie czynności organusą z reguły nieodwoływalne, nieodwracalność stanu spowodowanegooświadczeniem strony zachodzić będzie w zasadzie wtedy, gdy organ podejmiei wyda (tj. uzewnętrzni) rozstrzygnięcie w przedmiocie danegooświadczenia. W przypadkach gdy w wyniku oświadczenia strony organpodejmuje ciąg czynności procesowych, nieodwracalność stanu spowodowanegooświadczeniem strony zachodzić będzie wtedy, gdy organ wydafinalne rozstrzygnięcie.

Odwołanie oświadczenia będzie więc możliwe jedynie dopóty, dopókiorgan nie uzewnętrzni (poprzez sporządzenie na piśmie i podpisanie alboustne ogłoszenie) swojego rozstrzygnięcia podjętego w przedmiocie danegooświadczenia. W przypadkach gdy w wyniku oświadczenia strony organpodejmuje ciąg czynności procesowych, odwołanie oświadczenia będziemożliwe dopóty, dopóki organ nie uzewnętrzni finalnego rozstrzygnięciapodjętego w przedmiocie danego oświadczenia. Odwołanie oświadczeniaprzed tym momentem powoduje przerwanie ciągu czynności organu zapoczątkowanegozłożeniem oświadczenia. Czynności już dokonane przezorgan stracą znaczenie procesowe lub je zachowają, zależnie od tego, czymają one znaczenie dla procesu same w sobie, czy też jedynie w razie dokonaniaostatniej (finalnej) czynności składającej się na ciąg czynności organuwywołany złożeniem oświadczenia przez stronę.

Przy ocenie, czy oświadczenie strony wywołało nieodwracalne skutkiprawne, należy zatem brać pod uwagę bezpośredni skutek samego oświadczenia,tj. podjęcie przez organ czynności wnioskowanej w oświadczeniustrony, a nie skutek tejże czynności organu. Skutek czynności organu podjętejw wyniku oświadczenia strony nie musi więc mieć charakteru nieodwracalnego,aby uznać odwołanie takiego oświadczenia za niemożliwe.

Uzewnętrznienie przez organ rozstrzygnięcia podjętego na skutekoświadczenia strony stanowi zatem jednocześnie moment, do nastąpieniaktórego strona jest w stanie skutecznie cofnąć oświadczenie procesowe.W przypadku gdy cofnięcie oświadczenia zostało dokonane po wydaniu(uzewnętrznieniu) przez organ rozstrzygnięcia, ale przed jego uostatecznieniemsię, cofnięcie należy traktować jak środek zaskarżenia wniesionyprzeciwko takiemu rozstrzygnięciu.

Ustawa przewiduje niekiedy możliwość spowodowania przez stronęprzerwania konsekwencji ostatecznego rozstrzygnięcia organu wydanegona skutek jej oświadczenia. W takich przypadkach cofnięcie pierwotnegooświadczenia należy traktować jako nowe oświadczenie, zmierzające doprzerwania sytuacji procesowej spowodowanej uwzględnieniem przezorgan jej pierwotnego oświadczenia. Jeżeli zatem np. po uostatecznieniu siępostanowienia o zawieszeniu postępowania na wniosek strony, strona złożyoświadczenie cofające ten wniosek, oświadczenie takie należy traktowaćjako żądanie podjęcia zawieszonego postępowania.O niedopuszczalności odwołania oświadczenia procesowego możnamówić wtedy, gdy mimo teoretycznej możliwości unicestwienia skutkówoświadczenia, uznajemy taki zabieg za zabroniony z powodów prawnychalbo aksjologicznych. [...]

FRAGMENT: Rozdział III. Ogólna charakterystyka oświadczeń procesowych strony 200-201.
Więcej w książce: "Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym"