Rozdział pierwszy
Unia Europejska

I. Unia Europejska i Wspólnoty Europejskie - podstawowa charakterystyka .....15
II. Podstawy traktatowe Unii Europejskiej i Wspólnot Europejskich ........................22
III. Jednostka w Unii Europejskiej .....................................................................................28
IV. Instytucje i organy Unii Europejskiej .........................................................................36
V. Zasady systemu instytucjonalnego .............................................................................. 37
VI. Rada Europejska ...........................................................................................................38
VI. Parlament Europejski ...................................................................................................41
VIII. Rada Unii Europejskiej ..................................................................................................48
IX. Komisja Europejska ......................................................................................................51
X. Trybunał Sprawiedliwości i Sąd Pierwszej Instancji ...............................................56
XI. Trybunał Obrachunkowy ............................................................................................62

Rozdział drugi
Republika Austrii

I. Podstawy konstytucyjne ................................................................................................64
II. Podstawowe zasady ustroju ........................................................................................65
III. Konstytucyjny status jednostki ....................................................................................66
IV. Parlament Republiki ...................................................................................................67
V. Rząd Federalny ................................................................................................................70
VI. Prezydent Federalny .....................................................................................................71
VII. Władza sądownicza ......................................................................................................73
VIII. Ustrój terytorialny .........................................................................................................73
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................74
X. Rozwiązania ustrojowe dotyczące współpracy z Unią Europejską ....................76

Rozdział trzeci
Królestwo Belgii

I. Podstawy konstytucyjne państwa i ogólne określenie ustroju ..............................78
II. Status jednostki................................................................................................................78
III. Parlament federalny .....................................................................................................80
IV. Rząd Federalny .............................................................................................................84
V. Król ...................................................................................................................................87
VI. Władza sądownicza ..................................................................................................89
VII. Składniki federacji ........................................................................................................90
VIII. Samorząd lokalny .........................................................................................................92
IX. Gwarancje konstytucyjności .......................................................................................93
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami UE ..................96

Rozdział czwarty
Republika Bułgarii

I. Podstawy konstytucyjne państwa ..............................................................................98
II. Prawa i wolności jednostki ..........................................................................................98
III. Parlament......................................................................................................................99
IV. Rząd ...............................................................................................................................102
V. Prezydent .....................................................................................................................103
VI. Władza sądownicza .....................................................................................................105
VII. Ustrój terytorialny państwa ........................................................................................106
VIII. Sąd Konstytucyjny ......................................................................................................106
IX. Rzecznik praw obywatelskich ....................................................................................107
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z Unią Europejską ...................108

Rozdział piąty
Republika Cypryjska

I. Podstawy konstytucyjne ..............................................................................................109
II. Ogólne określenie ustroju ...........................................................................................110
III. Status jednostki ...........................................................................................................110
IV. Parlament ........................................................................................................................111
V. Rząd ................................................................................................................................113
VI. Głowa państwa .........................................................................................................114
VII. Władza sądownicza ....................................................................................................115
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................116
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................117

Rozdział szósty
Republika Czeska

I. Podstawy konstytucyjne ..............................................................................................118
II. Ogólne określenie ustroju ...........................................................................................118
III. Status jednostki .............................................................................................................118
IV. Parlament ........................................................................................................................119
V. Rząd Republiki Czeskiej ............................................................................................122
VI. Prezydent Republiki Czeskiej .....................................................................................123
VII. Władza sądownicza ....................................................................................................125
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................125
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................126
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami Unii Europejskiej .................... 128

Rozdział siódmy
Królestwo Danii

I. Podstawy konstytucyjne państwa ............................................................................130
II. Zasady ustroju konstytucyjnego Danii .....................................................................130
III. Status jednostki ...........................................................................................................132
IV. Parlament ........................................................................................................................133
V. Rząd ..............................................................................................................................136
VI. Król (królowa) .............................................................................................................137
VII. Władza sądownicza. Najwyższy Trybunał Królestwa ..........................................138
VIII. Instytucje współdziałania z Unią Europejską ........................................................139
Rozdział ósmy
Republika Estońska

I. Podstawy konstytucyjne państwa ............................................................................143
II. Ogólne określenie ustroju ...........................................................................................143
III. Prawa i wolności człowieka ........................................................................................144
IV. Parlament ........................................................................................................................145
V. Rząd ..............................................................................................................................149
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................151
VII. Władza sądownicza ....................................................................................................154
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................154
IX. Kanclerz sprawiedliwości ..........................................................................................155
X. Kontrola konstytucyjności prawa .............................................................................156
XI. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami Unii Europejskiej ..................157

Rozdział dziewiąty
Republika Finlandii

I. Podstawy konstytucyjne ..............................................................................................158
II. Ogólna charakterystyka ustroju ...............................................................................158
III. Konstytucyjny status jednostki ..................................................................................159
IV. Parlament ........................................................................................................................161
V. Rząd (Rada Państwa) ..................................................................................................... 166
VI. Prezydent .....................................................................................................................168
VII. Władza sądownicza ...............................................................................................................169
VIII. Ustrój władz terenowych ..........................................................................................170
IX. Organy ochrony prawa ...............................................................................................171

Rozdział dziesiąty
Republika Francuska

I. Podstawy konstytucyjne państwa ............................................................................173
II. Ogólna charakterystyka ustroju ...............................................................................173
III. Status jednostki ...........................................................................................................175
IV. Parlament .......................................................................................................................... 177
V. Rząd ..............................................................................................................................181
VI. Prezydent .....................................................................................................................182
VII. Władza sądownicza ..................................................................................................185
VIII. Ustrój terytorialny państwa ......................................................................................186
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................187
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami UE ...................189

Rozdział jedenasty
Republika Grecka

I. Podstawy konstytucyjne ..............................................................................................190
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................190
III. Konstytucyjny status jednostki ..................................................................................191
IV. Parlament .................................................................................................................192
V. Rząd ..............................................................................................................................196
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................198
VII. Władza sądownicza ........................................................................................... 200
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................200
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................201

Rozdział dwunasty
Królestwo Hiszpanii

I. Podstawy konstytucyjne państwa .............................................................................203
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................203
III. Sytuacja prawna jednostki ........................................................................................205
IV. Parlament ........................................................................................................................205
V. Rząd ..............................................................................................................................210
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................212
VII. Władza sądownicza ...................................................................................................214
VIII. Ustrój terytorialny ...................................................................................................215
IX. Trybunał Konstytucyjny ..............................................................................................216
X. Obrońca Ludu .........................................................................................................217
XI. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z Unią Europejską ..........................218

Rozdział trzynasty
Holandia

I. Podstawy konstytucyjne .............................................................................................219
II. Władza królewska ......................................................................................................220
III. Rząd ................................................................................................................................221
IV. Parlament Holandii - Stany Generalne .................................................................222
V. Rada Stanu .....................................................................................................................223
VI. Powszechna Izba Obrachunkowa .............................................................................224
VII. Ombudsman ...............................................................................................................224
VIII. Rządowe stałe kolegia doradcze i pomocnicze ......................................................225
IX. Procedura ustawodawcza ...........................................................................................225
X. Sądownictwo .............................................................................................................226
XI. Publiczne korporacje zawodowe i produkcyjne .................................................227
XII. Władze prowincji .................................................................................................... 228
XIII. Władze gminne .........................................................................................................229
XIV. Okręgi wodno - polderowe ........................................................................................229
XV. Podstawowe prawa i wolności jednostki ................................................................230

Rozdział czternasty
Republika Irlandii

I. Podstawy konstytucyjne państwa............................................................................232
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................232
III. Status jednostki ...........................................................................................................233
IV. Parlament .....................................................................................................................233
V. Rząd ..............................................................................................................................236
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................237
VII. Władza sądownicza ...................................................................................................238
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................239
IX. Gwarancje konstytucyjności ......................................................................................239
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami Unii Europejskiej ......................240

Rozdział piętnasty
Republika Litewska

I. Podstawy konstytucyjne państwa .............................................................................241
II. Ogólne określenie ustroju .......................................................................................241
III. Status jednostki ...........................................................................................................242
IV. Parlament .....................................................................................................................244
V. Rząd ..............................................................................................................................249
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................251
VII. Władza sądownicza ...................................................................................................253
VIII. Ustrój terytorialny ..................................................................................................254
IX. Gwarancje konstytucyjności ......................................................................................255
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami UE ......................256

Rozdział szesnasty
Wielkie Księstwo Luksemburga

I. Podstawy konstytucyjne państwa............................................................................257
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................257
III. Status jednostki ...........................................................................................................258
IV. Parlament .....................................................................................................................258
V. Rząd ..............................................................................................................................260
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................261
VII. Sądy i trybunały ............................................................................................................262
VIII. Ustrój terytorialny ...................................................................................................263
IX. Gwarancje konstytucyjności ......................................................................................264

Rozdział siedemnasty
Republika Łotewska

I. Podstawy konstytucyjne ............................................................................................266
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................266
III. Status jednostki .............................................................................................................267
IV. Parlament .......................................................................................................................267
V. Rząd ..............................................................................................................................269
VI. Prezydent .....................................................................................................................270
VII. Władza sądownicza ....................................................................................................... 272
VIII. Kontrola państwowa ..................................................................................................272
IX. Ustrój terytorialny .......................................................................................................273
X. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................274

Rozdział osiemnasty
Republika Malty

I. Podstawy konstytucyjne państwa .............................................................................276
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................276
III. Status jednostki ...........................................................................................................277
IV. Parlament .....................................................................................................................278
V. Rząd ..............................................................................................................................280
VI. Prezydent .....................................................................................................................280
VII. Władza sądownicza ...................................................................................................281
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................282
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................283
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami UE ......................284

Rozdział dziewiętnasty
Republika Federalna Niemiec

I. Podstawy konstytucyjne państwa .............................................................................285
II. Ogólna charakterystyka ustroju ................................................................................286
III. Status jednostki ...........................................................................................................290
IV. Parlament ........................................................................................................................291
V. Rząd ..............................................................................................................................295
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................297
VII. Władza sądownicza ...................................................................................................297
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................298
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................300
X. Współdziałanie najwyższych organów państwowych w sprawach Unii Europejskiej ..................................302

Rozdział dwudziesty
Rzeczpospolita Polska

I. Podstawy konstytucyjne ............................................................................................304
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................305
III. Status jednostki ...........................................................................................................306
IV. Parlament .......................................................................................................................... 307
V. Rada Ministrów ...........................................................................................................309
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................311
VII. Władza sądownicza ....................................................................................................... 313
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................314
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................315
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami UE .....................................317

Rozdział dwudziesty pierwszy
Republika Portugalska

I. Zasady ustrojowe .......................................................................................................319
II. Ogólna charakterystyka ustroju ...............................................................................320
III. System praw i wolności obywatelskich ....................................................................320
IV. Zgromadzenie Republiki ............................................................................................322
V. Rząd ..............................................................................................................................324
VI. Prezydent Republiki .....................................................................................................326
VII. Władza sądownicza....................................................................................................329
VIII. Ustrój terytorialny ....................................................................................................330
IX. Gwarancje konstytucyjności ...................................................................................330
X. Zasady współpracy z Unią Europejską ..................................................................333

Rozdział dwudziesty drugi
Rumunia

I. Podstawy konstytucyjne państwa .............................................................................335
II. System rządów ..........................................................................................................335
III. Konstytucyjny status jednostki ..................................................................................337
IV. Parlament oraz organy kontroli finansowej państwa ..........................................338
V. Rząd ..............................................................................................................................340
VI. Prezydent ........................................................................................................................341
VII. Władza sądownicza ...................................................................................................343
VIII. Ustrój terytorialny ......................................................................................................343
IX. Gwarancje konstytucyjności. Sądownictwo konstytucyjne i ombudsman ......344
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz Rumunii z władzami Unii Europejskiej ..........................345

Rozdział dwudziesty trzeci
Republika Słowacka

I. Podstawy konstytucyjne państwa ...........................................................................346
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................346
III. Status jednostki ...........................................................................................................347
IV. Parlament .......................................................................................................................348
V. Rząd Republiki Słowackiej ........................................................................................349
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................350
VII. Władza sądownicza ........................................................................................................ 352
VIII. Gwarancje konstytucyjności ...................................................................................353
IX. Ustrój terytorialny .......................................................................................................355
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami Unii Europejskiej ........................355

Rozdział dwudziesty czwarty
Republika Słowenii

I. Podstawy konstytucyjne państwa ...........................................................................357
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................358
III. Status jednostki .............................................................................................................359
IV. Parlament .....................................................................................................................360
V. Rząd ..............................................................................................................................363
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................365
VII. Władza sądownicza ..................................................................................................367
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................367
IX. Instytucje kontroli konstytucyjności i ochrony prawa .........................................368
X. Integracja z Unią Europejską ....................................................................................370

Rozdział dwudziesty piąty
Królestwo Szwecji

I. Podstawy konstytucyjne państwa ..........................................................................371
II. Ogólna charakterystyka ustroju ................................................................................371
III. Status prawny jednostki ............................................................................................373
IV. Udział społeczeństwa w życiu publicznym - partie polityczne .......................375
V. System wyborczy ........................................................................................................376
VI. Parlament .....................................................................................................................377
VII. Organy władzy wykonawczej ...................................................................................379
VIII. Samorząd terytorialny ...............................................................................................381
IX. Instytucje współdziałania Szwecji ze Wspólnotami i Unią Europejską .............381

Rozdział dwudziesty szósty Republika Węgierska

I. Podstawy konstytucyjne państwa .............................................................................385
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................386
III. Status jednostki ...........................................................................................................387
IV. Parlament ........................................................................................................................389
V. Rząd ..............................................................................................................................394
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................395
VII. Władza sądownicza ......................................................................................................397
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................398
IX. Gwarancje konstytucyjności ...................................................................................399
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami UE .........................400

Rozdział dwudziesty siódmy
Republika Włoska

I. Podstawy konstytucyjne państwa ............................................................................402
II. Ogólne określenie ustroju państwa .........................................................................402
III. Status jednostki ...........................................................................................................403
IV. Parlament ........................................................................................................................404
V. Rząd Republiki i jego organy pomocnicze oraz doradcze ...................................406
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................407
VII. Władza sądownicza ....................................................................................................... 409
VIII. Ustrój terytorialny .......................................................................................................410
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................411
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami Unii Europejskiej .......................412

Rozdział dwudziesty ósmy
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

I. Podstawy konstytucyjne państwa ...........................................................................413
II. Ogólne określenie ustroju .........................................................................................415
III. Status jednostki ...........................................................................................................416
IV. Parlament .......................................................................................................................... 417
V. Rząd ..............................................................................................................................420
VI. Głowa państwa ...........................................................................................................421
VII. Władza sądownicza ...............................................................................................................423
VIII. Ustrój terytorialny.......................................................................................................424
IX. Gwarancje konstytucyjności .....................................................................................425
X. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące współdziałania władz państwowych z władzami Unii Europejskiej .............................426